خانه » زمینه » درخت و پوشش گیاهی » شولیز و جنگل های بلوط

شولیز و جنگل های بلوط

اهالی روستاهای اطراف جنگل های استان چهارمحال و بختیاری که امرارمعاش آنها به درختان بلوط این منطقه وابسته است با استفاده از هنر و صنایع دستی به کمک جنگل و محیط زیست شتافته اند.

درختان بلوط، جنگل های زاگرس، محیط زیست، زیست بوم

به گزارش ایرنا،جنگل های استان چهارمحال و بختیاری با وسعتی معادل ۳۰۷ هزار هکتار ۲٫۵ درصد مساحت جنگل های کشور را به خود اختصاص داده است که ۶۳ گونه درخت و درختچه در این جنگل ها شناسایی شده و پوشش عمده جنگلی این مناطق بلوط غربی است؛ اما بیشتر درختان بلوط و بذر آنها در تنور روستاییان می سوزد و یا به زغال تبدیل می شود.
چرای دام و به طور کلی وابستگی شغلی و معیشتی اهالی منطقه به جنگل ها از اصلی ترین عوامل تخریب بلوط های زاگرس است که برای جلوگیری از این روند، انجمن پایشگران حامی محیط زیست در قالب طرحی کاملا خودجوش اقدام به توانمند سازی زنان روستایی که به طور ذاتی هنرمند هستند کرد و این کار را از روستای گل سفید در استان چهارمحال و بختیاری آغاز کرد که به گفته میترا البرزی منش مدیر عامل انجمن پایشگران حامی محیط زیست اکنون اهالی این روستا به شدت طرفدار محیط زیست شده اند.
وی روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا گفت: روستای گل سفید یکی از روستاهایی است که در منطقه حفاظت شده هلن در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد که به نوعی معیشت اهالی آن وابسته به جنگل های بلوط منطقه است، البته وابستگی روستاهای دیگر نسبت به این روستا بیشتر است.
وی افزود: اهالی منطقه به ویژه زنان برای امرار معاش اقدام به جمع آوری شاخه های بلوط برای تهیه زغال و بذر این درختان برای سوزاندن می کردند که ادامه این روند موجب نابودی درختان بلوط می شد از این رو طرح ‘ جلب مشارکت جامعه محلی بانوان روستای گل سفید برای احیای صنایع دستی اصیل و بومی به عنوان معیشت جایگزین بهره برداری ناپایدار از جنگل های بلوط زاگرس’ را در روستای گل سفید آغاز کردیم.
وی اظهار کرد: یکی دیگر از شیوه های درآمد اهالی روستاهای اطراف جنگل های بلوط پرورش ماهی در حوضچه های کوچک بود به این صورت که گودال کوچکی در کنار رودخانه ها حفر و در آن اقدام به پرورش ماهی می کردند و چون بسیار به بستر رودخانه نزدیک بود مواد مغذی و خوراک ماهی ها موجب آلودگی آب رودخانه و آسیب به درختان بلوط می شد و هم اینکه یک فعالیت اقتصادی ناپایدار بود.
البرزی منش با اشاره به اینکه روستای گل سفید از طریق پروژه حفاظت از جنگل های زاگرس انتخاب شد گفت: بعد از ورود به این روستا توانمندی زنان را در تولید صنایع دستی مورد ارزیابی قرار دادیم و مشخص شد بیشتر زنان به ویژه افراد مسن در زمینه صنایع دستی بسیار هنرمند هستند اما آنطور که باید از این ظرفیت خود استفاده نمی کنند، در واقع مغازه داران از شهرهای اصفهان و اطراف ترمه و یا منجوق برای آنها می آورند و در قبال دستمزد بسیار کمی برای آنها صنایع دستی تولید می کنند.
وی با تاکید بر اینکه معیشت و درآمد امر مهمی در زندگی این روستاییان به حساب می آید افزود: زنان روستا از صنایع دستی خود مانند بافت جاجیم یا گلیم به عنوان وسایل زندگی استفاده می کردند اما هیچ کدام را به بازار عرضه نمی کردند از این رو با آنها وارد مذاکره شدیم تا صنایع دستی اصیل خود را تولید و در بازار عرضه کنند.
مدیر عامل انجمن پایشگران حامی محیط زیست ادامه داد: یکی از نگرانی های مادران این بود که دخترانشان این کارها را بلد نیستند و این هنر به زودی به دست فراموشی سپرده می شود از این رو به آنها پیشنهاد همکاری دادیم اما در مقابل از آنها خواستیم که نسبت به حفظ محیط زیست منطقه به ویژه درختان بلوط متعهد شوند یعنی به عبارتی وابستگی درآمدی آنها از جنگل از بین برود.
وی تاکید کرد: معتقد هستیم که بین صنایع دستی، هنر، فرهنگ مردم و حفظ محیط زیست ارتباط تنگاتنگی وجود دارد بنابراین کار بر روی فرهنگ و شناختن اهمیت حفظ محیط زیست را در قالب کارگاه های آموزشی آغاز کردیم و از زنان روستا خواستیم تا هنر اصیل و بومی خود را معرفی کنند زیرا در این صورت به فرهنگ گذشته خود بر می گشتند و به طبیعت و جنگل توجه بیشتری می کردند.
وی افزود: از این رو به این نتیجه رسیدیم که زمینه را برای اینکه صنایع دستی به منبع درآمد تبدیل شود و در مقابل برداشت از جنگل کاهش یابد فراهم کنیم که در این راستا اقدام به جمع آوری صنایع دستی روستا کردیم تا طرح، رنگ و نقش اصیل و بومی را به دست آوریم که بعد از مدتی توانستیم طرح های اصیل را پیدا کنیم.
البرزی منش گفت: یکی از صنایع دستی اصیل و بومی منطقه عروسک ‘ لیلی ‘ است که مادران در گذشته برای فرزندان خود درست می کنند که با نخ قادر به حرکت بود، همچنین طرح بومی آنها ‘ سم بزی’ است که بر روی صنایع دستی خود می بافتند.
وی ادامه داد: بنابراین در جلساتی که با زنان روستا برگزار کردیم به آنها اعلام کردیم که ما ابزار مورد نیاز را در اختیارتان قرار می دهیم تا آنها وسایل کاربردی تری برای عرضه در بازار تولید کنند به عنوان مثال زنان روستا لباس های کهنه را به صورت رشته رشته در می آوردند و از آن جاجیم می بافتند که از آنها خواستیم آنرا به صورت پادری و با طرح های اصیل سم بزی تولید کنند و یا گوشواره و دستبند ببافند.

بلوط، محیط زیست، درخت، شهروان، درخت بلوط
وی گفت: عروسک های لیلی که در این روستا تولید می شود کاملا با لباس اصیل بختیاری است و در کارگاهی قیمت گذاری و سپس به بازار عرضه می شوند، همچنین برچسبی برای محصولات آنها نیز تهیه شده که در صورت اصیل بودن به آنها نصب می شود.
البرزی منش تاکید کرد: برای اینکه کار با کیفیت پیش رود و برای عرضه در بازارها مشکلی پیش نیاید تشکلی از زنان روستا با نام ‘ شولیز ‘ ( به معنای محل امن شبگذرانی کبک) ایجاد کردیم که درحال فعالیت هستند و تاکنون در نمایشگاه ها و جشنواره های زیادی نیز شرکت کرده اند.
مدیر عامل انجمن پایشگران حامی محیط زیست گفت: برای تشویق زنان روستا جشنواره ای در روستای گل سفید برگزار شد که صنایع دستی تولیدی آنها به نمایش گذاشته شد، همچنین با چند تور گردشگری هماهنگ کردیم تا گردشگران را به این روستا ببرند و از نزدیک با صنایع دستی آنها آشنا شوند که این روند اکنون به صورت معمول درآمده و گل سفید به یک روستای گردشگری تبدیل شده است.
وی ادامه داد: اداره کل محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری در این راستا پروژه کوچکی را تعریف کرد که بر اساس آن اعضای شولیز باید به زنان سه روستای دیگر آموزش صنایع دستی می دادند که درآمدی هم برای آنها بود.
البرزی منش اظهار کرد: همچنین با همکاری پروژه ذخیره گاه دنا زنان شولیز به زنان ۶ روستا نیز آموزش دادند و درآمدی کسب کردند.
وی به تاثیر این کار در کاهش تخریب جنگل های بلوط اشاره کرد و گفت: از ابتدای کار قرار بود که این آموزش ها در قبال تعهدات محیط زیستی آنها انجام شود که بر این اساس تفاهم نامه ای به امضا رسید و قرار شد اداره کل منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری زمینی به وسعت ۸ هکتار در اختیار اهالی روستای گل سفید قرار داد و آنها اقدام به کاشت درخت بلوط کردند، همچنین هر نفر ۲۰ بذر بلوط را در گلدان ها کاشته و به این اداره کل تحویل دادند.

گزارش: کیمیا عبدالله پور