خانه » تازه ها » از زخم تبر تا جوانه امید بر قامت درخت

از زخم تبر تا جوانه امید بر قامت درخت

در محله ما تابستان ها بر سر تصاحب سایه درختان دعواست البته نه برای اتراق و لذت از سایه خنکش بلکه برای پارک کردن ماشین و حفظ آن از گزند آفتاب سوزان تابستان. گرچه هم محله ای هایم سایه درختان را دوست دارند اما هیچ کدامشان به اندازه عشقی که به ماشینشان می ورزند، علاقه ای به طبیعت محل زندگی خودشان ندارند. البته از درختان استفاده های دیگری هم می کنند، گاهی به آن ریسمان می‌بندد و گاهی دوچرخه و موتورهایشان را به آن زنجیر می‌کنند. به هر حال درختان کاربردهای زیادی در محله ما دارند اما ما هیج نفعی به حال آنها نداریم. البته همیشه هم از حال و روز شهر می‌نالیم و می‌گوییم: خوشا به حال روستایی‌ها چه طبیعتی دارند و چه آب و هوایی.

خداحافظی تهران با باغ های شمیرانش

ما که یادمان نمی آید اما قدیمی تر ها تعریف می کنند که پیشترها تهران سر سبز و خوش آب و هوا بوده و باغ و بوستان های زیادی داشته. ما که ندیده ایم اما قدیمی تر ها می گویند: یک تهران بوده و چندین باغ شمیرانش. باغ هایی که تا چندی بیشتر ییلاق دارالخلافه نشینهای تهرانی بوده اما حالا دیگر خبری از آنها نیست. حالا تهران با باغ های شمیرانش یکی یکی خداحافظی می کند و به سوگ درختانش می نشیند. در عوض برج و باروهایش یکی پس از دیگری بالا می روند و بر عظمت و اقتدارش می افزایند. اینجا تهران است، شهری که پیش ترها حال و روز بهتری داشته اما حالا به شهری خاکستری بدون درخت و سبزه بدل شده. این تنها معضل تهران نیست بلکه از شمالی ترین تا جنوبی ترین استان کشور به همین درد گرفتار است. براساس آنچه آمارها نشان می‌دهد جنگل‌های دامنه‌های شمالی کوه‌های البرز و استان‌های ساحلی دریای خزر بر روی هم ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار وسعت داشته‌اند و مساحت جنگل‌های دیگر که در سایر نقاط کشور پراکنده بوده اند به ۳ میلیون هکتار می رسیدند. در واقع ایران بالغ بر ۶ میلیون هکتار جنگل داشته که حالا بخش وسیعی از آن را از دست داده است. اکنون پس از چندین و چند سال بی توجهی به مراتع و جنگل های کشور با وجود تلاش های دولت و اقدامات موثر سازمان حفاظت محیط زیست در این یک ساله اخیر، آنچه که از رفتار ما ایرانیان بر می‌آید نشان می دهد که توجه به محیط زیست برای ما تنها به نام گذاری یک روز در تقویم خلاصه می شود.

ثبت روز درختکاری در تقویم ۳۳ کشور جهان

امروز ۱۵ اسفند روز درختکاری است. روزی که برای تشویق مردم به کاشتن نهال و توجه به محیط زیستشان در تقویم نام گذاری شده است. ایران تنها کشوری نیست که در تقویمش روزی تحت عنوان درختکاری دارد. در اصل این روز برای نخستین بار توسط جولیوس استرلینگ مورتون از ایالت نبراسکا در ۱۰ آوریل ۱۸۷۲ پایه گذاشته شده و تا به امروز در تقویم بیش از ۳۳ کشور جهان ثبت شده است که هر کدام روزهای مخصوص به خود را دارند. الجزایر، استرالیا، بلژیک، چین، برزیل، آلمان، مصر، ژاپن، مکزیک و هلند از جمله کشورهایی هستند که روز درختکاری را در تقویم خود دارند.

هر ثانیه ۳۶۰ متر جنگل نابود می شود

روز درختکاری در ایران در حالی برگزار می شود که براساس آمارها در ایران در هر ثانیه ۳۶۰ متر مربع از سطح جنگلها و مراتع تخریب می‌شوند، به علاوه میزان فرسایش آبی سالیانه بیشتر از ۲ میلیارد تن و میانگین آن ۳۳ تن خاک در هکتار است و سالانه یک میلیون هکتار به وسعت بیابانهای ایران افزوده می شود. البته این تنها بخشی از فاجعه تخریب درختان در کشور است. نگرانی از تخریب فزاینده جنگل‌های ایران به دلیل بهره‌برداری‌های تجاری که از نیم قرن اخیر شروع شده، حالا چندسالی است که جای خود را به آتش سوزی‌های مهیب و ویرانگری داده که مسبب اصلی آن بی‌احتیاطی و ناآگاهی گردشگرانی است که به بهانه یک روز تعطیل و خوردن چای و کباب در محیط‌های طبیعی،‌آتشی به پا می‌کنند. بر اساس آمار مرکز آمار و سازمان جنگل‌ها و مراتع ایران، در ۷ سال اخیر بالغ بر ۱۱ هزار مورد حریق در عرصه‌های جنگلی و مرتعی ایران به ثبت رسیده که در نتیجه بیش از ۱۲۵ هزار هکتار جنگل و مرتع از بین رفته است. فقدان تجهیزات اطفای حریق و نبودن امداد‌رسانی هوایی در مواقع آتش سوزی نیز باعث شده تا میزان خسارات افزایش یابد به طوری‌که در سال ۹۲ تنها در یک مورد حریق در پارک ملی گلستان که تحت حفاظت سازمان محیط زیست اداره می‌شود ۲۰۰۰ هکتار جنگل و مرتع مشجر نابود شد. سال گذشته نیز بیش از ۱۴۰۰ هکتار از جنگل‌های این پارک ملی در آتش سوخت بی‌آنکه بالگردی برای اطفای حریق به هوا برخیزد تا میزان جنگل‌های سوخته یگانه پارک ملی ایران در ۴ سال گذشته به بیش از ۸۰۰۰ هکتار برسد. بر اساس آمار مرکز آمار ایران، سال ۸۹را می توان سال سیاه جنگل‌ها نامگذاری کرد. سالی که رکورد آتش سوزی در چند سال گذشته شکسته شد و آمار افزایش آن نسبت به سال قبل به ۱۰۰درصد رسید و مساحت آتش‌سوزی‌ها ۷برابر شده و به عدد ۴۰۷۷۲هکتار رسید. در سال ۱۳۹۰ وضعیت نسبت به سال ۸۹مقداری بهتر شد و مساحت آتش سوزی‌ها به ۳۶۹۷۲هکتار رسید.

همه با هم بسیج شویم

روز درختکاری امسال در شرایطی برگزار می شود که جنگل خواری ها، کوه خواری‌های، زمین خواری‌ها و حتی تخریب باغ های شمال تهران، سازمان زیباسازی شهر تهران را بر آن داشته تا برای اولین بار کمپینی را با عنوان «هر تهرانی یک درخت» راه اندازی کند. هر چند این کمپین یک کمپین مردمی نیست اما می تواند گامی در جهت ایجاد فرهنگ حفاظت از محیط زیست در کشور باشد. شاید این برای اولین بار باشد که کمپینی در این حوزه طی یک فراخوان از هنرمندان عرصه گرافیک و تصویر سازی، دعوت کرده تا طرح هایی با موضوع پاسداشت و حفظ فضای سبز درخت و اهمیت این فریضه در سطح شهر اکران کنند. در این میان سایر نهادها چون آموزش و پرورش و دانشگاه ها نیز از این روز غافل نمانده اند. قرار است یک صد نفر از دانش آموزان تهرانی در آستانه فرارسیدن هفته درختکاری در بوستان بزرگ ملت به نام خود نهال بکارند. از سوی دیگر دانشگاه آزاد اسلامی نیز قرار است در ۴۰۰ واحد دانشگاهی خود درخت بکارد.

نرخ بیابان زایی در تهران ۳ برابر متوسط کشور

محمد درویش، فعال محیط زیست در گفت و گو با خبرنگار ابتکار با اشاره به خطرات پیش روی محیط زیست شهر تهران گفت: اگر پوشش‌های گیاهی تهران را در عکس‌های هوایی مربوط به سال ۳۵ با پوشش گیاهی امروز تهران مقایسه کنیم متوجه خواهیم شد که ۷۰ درصد پوشش گیاهی در تهران را از دست داده ایم. او در ادامه گفت: اگر بخواهیم نرخ بیابان زایی را در پهنه ۷۰ هزار هکتاری که تهران در آن قرار گرفته با گستره کشور مقایسه کنیم ملاحظه خواهیم کرد که دست کم نرخ بیابان زایی در تهران سه برابر متوسط کشور بوده است. درویش با اشاره به وعده‌ها و اظهارات مسئولین و دولت مردان در رابطه با محیط زیست تهران گفت: آمارهای تخریب محیط زیست تهران برخلاف همه اظهارات و سخنان دلپذیر مسئولان در طول نیم قرن اخیر برای حفظ پوشش گیاهی تهران است. هرچند که بازگشت به نقطه اولیه در پوشش گیاهی و وضعیت محیط زیستی کشور و به خصوص تهران کاری غیر ممکن است اما ایجاد فرهنگی که به حفظ محیط زیست کمک کند، می تواند کشور را از بحران محیط زیست نجات دهد. اقداماتی از قبیل درختکاری شاید در وحله اول دردی از محیط زیست و طبیعت کشور دوا نکند اما می تواند گام هایی کوچک برای یک هدف بزرگ باشد.

کلید واژه ها: محیط زیست، زیست بوم، روز درختکاری، کاشت درخت، محمد درویش، جنگل خواری، زمین خواری‌، تخریب باغ ها، هر تهرانی یک درخت، پوشش‌های گیاهی، باغ های شمیران، بیابان زایی، روزنامه ابتکار